Mang bầu song thai có nguy hiểm không? Mẹ bầu nên và không nên làm gì?

Mang bầu song thai có nguy hiểm không? Mẹ bầu nên và không nên làm gì? Đây có lẽ là những câu hỏi xuất phát đầu tiên đối với mỗi chị em phụ nữ ngay khi phát hiện những dấu hiệu mang thai đôi, xen kẽ cảm giác vui mừng thì những lo lắng trên đây là điều khó tránh khỏi, để yên tâm dưỡng thai, những thông tin dưới đây có lẽ phần nào hữu ích cho các mẹ.

Mang thai đôi là gì?

Song thai hay còn gọi là mang thai đôi, là trường hợp đặc biệt của thai nghén và đều được cho đó là thai nghén có nguy cơ cao vì tỷ lệ bệnh tật và tử vong mẹ và sơ sinh cao hơn gấp 2 – 3 lần so với chửa một thai. Những bệnh lý chung giống như chửa một thai như thai chậm phát triển trong tử cung, đa ối trong song thai còn có thể gặp một số bệnh lý đặc biệt như tỷ lệ đẻ non cao hơn và đặc biệt là tỷ lệ nhiễm độc thai nghén cao hơn chửa một thai.

Tỷ lệ song thai chỉ chiếm khoảng 1% trong thai nghén song do tính chất đặc biệt của thai nghén cũng như nguy cơ của nó cho nên việc chẩn đoán trước sinh đóng vai trò quan trọng trong theo dõi và tiên lượng trong song thai đặc biệt là chẩn đoán phân loại song thai.

Song thai 2 noãn: Đây là loại song thai mà nó tương ứng với 2 noãn thụ tinh với 2 tinh trùng riêng và đó là loại song thai mà 2 thai riêng nằm trong một buồng tử cung (đây được gọi là song thai thật sự) và là loại song thai 2 buồng ối và 2 bánh rau. Nó chiếm 2/3 số lượng song thai hay tỷ lệ chung là 6 – 7/1000 số đẻ.

Song thai 1 noãn: Đây là loại song thai mà một tinh trùng thụ tinh với 1 noãn nhưng lại chia làm 2 thai (người ta gọi là giả song thai), tuỳ thuộc vào thời gian phân chia thành 2 thai của phôi người ta chia ra thành các loại song thai khác nhau, nó chiếm 1/3 số lượng song thai và với tỷ lệ chung là 3 – 5/1000 số đẻ.

  • Song thai 1 noãn: Hai buồng ối, hai bánh rau. Đây là loại song thai một noãn nhưng sự phân chia của phôi xảy ra rất sớm vào khoảng ngày thứ 3 sau khi thụ tinh, loại song thai này có tiến triển tương tự như loại song thai 2 noãn (2 bánh rau, 2 buồng ối), tỷ lệ chiếm 24 – 27% số song thai một noãn.
  • Song thai 1 noãn: Một bánh rau và hai buồng ối. Đây là loại song thai mà sự phân chia của phôi xảy ra trong khoảng thời gian từ ngày thứ 4 đến ngày thứ 8 sau khi thụ tinh và nó có tỷ lệ khá cao » 70% só song thai 1 noãn, đây là loại song thai cần phải chú ý vì có rất nhiều biến chứng của thai nghén (đối với mẹ và con) xảy ra vào loại này.
  • Song thai 1 noãn: Một bánh rau và một buồng ối: Đây là loại song thai mà sự phân chia của phôi được xảy ra vào khoảng thời gian từ ngày thứ 9 đến ngày thứ 13 sau khi thụ tinh, nó chiếm khoảng 2% số song thai 1 noãn. Một số loại song thai dính nhau: Đây là những trường hợp song thai đặc biệt mà sự phân chia của phôi xảy ra muộn sau ngày thư 13 sau khi thụ tinh và nó chiếm khoảng 1% số song thai 1 noãn. Nhưng trường hợp đặc biệt đó là song thai dính đầu, dính ngực, dính bụng hay đặc biệt hơn là thai trong thai.

Mang bầu song thai có nguy hiểm không?

Theo các chuyên gia y tế, khi mang bầu song thai, sản phụ dễ bị sẩy thai nhất là 3 tháng đầu thai kỳ, tỷ lệ thai bất thường, dị tật cũng cao hơn so với đơn thai. Phụ nữ mang song thai có dấu hiệu phù sớm nhiều hơn do tử cung to chèn ép tuần hoàn chi dưới. Thai phụ cũng mệt mỏi, đi lại khó khăn do các cơ quan làm việc tăng cường hơn, huy động các cơ khớp, xương. Tử cung to nhanh làm thai phụ cảm thấy khó thở.

Mang bầu song thai cần lưu ý những gì trong 3 tháng đầu và cuối thai kỳ?Sinh non là biến chứng thường gặp khi mang song thai. Triệu chứng tiền sản giật cũng xảy ra thường xuyên và sớm hơn các trường hợp mang 1 thai. Nguy cơ thai chậm phát triển trong tử cung cao gấp 10 lần so với phụ nữ mang 1 thai. Và tỷ lệ thai chết lưu cũng cao hơn do sự mất cân bằng tuần hoàn giữa 2 thai. Một nguy cơ nữa của người mang song thai là đa ối, thường xảy ra vào thời kỳ cuối của 3 tháng giữa thai kỳ. Nhau bám thấp do sự tăng bề mặt của bánh nhau, làm tăng nguy cơ đẻ non, chảy máu do bong nhau, ngôi thai bất thường. Nguy cơ cao trong chuyển dạ như: đẻ khó do cơn co tử cung; đẻ khó thai thứ hai; 2 thai mắc nhau; sang chấn sản khoa; đờ tử cung sau đẻ..

Nguy cơ tiềm ẩn đối với thai nhi

Tình trạng song thai thường dẫn đến sự phát triển bất cân xứng và chênh lệch cân nặng giữa 2 thai do có 1 thai chậm phát triển trong tử cung. Nếu sự chênh lệch cân nặng trên 25% giữa thai nhỏ và thai lớn dễ dẫn đến tình trạng gia tăng nguy cơ suy hô hấp, xuất huyết nội sọ, co giật, nhiễm khuẩn, viêm ruột hoại tử của thai nhi. Ngoài ra, đối với song thai còn dễ xảy ra tình trạng thai chết lưu, thai non tháng, thai dị dạng và chậm phát triển. Đặc biệt, trong song thai, xu hướng sinh thiếu tháng nhiều hơn sinh đủ tháng.

Mang song thai cũng dễ mắc hội chứng thai truyền máu cho nhau. Trong đó, khoảng 90% trường hợp này không được phát hiện sớm đã dẫn đến tử vong cho 1 thai. 25% số thai đôi sống sót sau khi bị hội chứng thai truyền máu cho nhau nhưng không được điều trị sẽ có thương tổn về thần kinh. Khi mang thai đôi nhưng 2 thai phát triển không đều là do có bất thường ở những mạch máu trong bánh nhau dẫn đến sự cung cấp máu không đều cho mỗi thai. Y học gọi là hội chứng thai truyền máu cho nhau tức là có thai cho máu và có thai nhận máu. Trạng thái này gây nguy hiểm cho cả 2 thai nhưng không ảnh hưởng đến sức khỏe người mẹ.

Bất thường về nhận máu không đều ở 2 thai chỉ gặp ở những thai đôi phát triển từ 1 trứng và chung 1 bánh nhau, chung 1 buồng ối. Gọi là thai đôi 1 trứng khi 1 tinh trùng chỉ thụ tinh cho một noãn (trứng) và sẽ phát triển thành 2 thai có cùng giới tính (nam hoặc nữ), có chung các đặc điểm thể chất (da, tóc, màu mắt, cấu trúc cơ thể) và gen học (nhóm máu, nhóm huyết thanh, khả năng dung nạp mô cho nên có thể nhận mô ghép). Bằng chứng có sự phát triển hội chứng thai đôi truyền máu cho nhau bao gồm: 2 thai phát triển không đều (một thai to hơn thai kia) – có quá nhiều nước ối ở một thai hoặc có quá ít nước ối ở thai kia.

Kết: Thai kỳ đa thai luôn là một thai kỳ nguy cơ cao. Người mẹ dễ bị cao huyết áp, đái tháo đường thai kỳ, tiền sản giật; tăng nguy cơ tai biến do nhau bám rộng làm đờ tử cung, băng huyết, chảy máu sau sinh… Đa thai cũng thường dẫn đến sinh non, nguy cơ ngạt sau sinh, hạ thân nhiệt, suy hô hấp, hạ đường huyết, vàng da sơ sinh, nhiễm trùng, bệnh lý võng mạc, chậm phát triển thể chất và trí tuệ, bại não… Nguy cơ sẩy thai và thai chết lưu tuy ít nhưng vẫn cao hơn thai kỳ đơn thai. vì nhiều nguy cơ nên thai phụ mang đa thai cần được theo dõi chặt chẽ và tư vấn kỹ về cách chăm sóc thai, theo dõi các yếu tố nguy hiểm có thể xảy ra, như dấu hiệu dọa sinh non… Việc khám thai, siêu âm thai… cũng cần được làm kỹ bởi trong song thai hay đa thai, nhiều vấn đề lâm sàng thường khó phát hiện vì tư thế nằm đan xen nhau của các thai nhi có thể cản trở những phương tiện chẩn đoán hình ảnh. Vì vậy, khi mang song thai trở lên, thai phụ nên khám và sinh nở ở các bệnh viện phụ sản lớn, có đầy đủ phương tiện kỹ thuật.