Bệnh trào ngược dịch mật có nguy hiểm không? Cách điều trị hiệu quả?

Bệnh trào ngược dịch mật có nguy hiểm không? Cách điều trị hiệu quả? Trào ngược dịch mật dạ dày nếu không điều trị có thể gây biến chứng trào ngược thực quản dạ dày,viêm loét và ung thư thực quản. Do đó cần tư vấn cho người bệnh nhận thức rõ về mức độ nguy hiểm của căn bệnh này.

Dịch mật là gì?

Dịch mật được tiết ra từ gan, có màu vàng đến hơi xanh, có vị đắng và tính kiềm (pH từ 7 đến 7,7). Dịch mật được tiết ra khoảng 700 đến 800 ml mỗi ngày và được dự trữ bình thường trong túi mật. Đến bữa ăn, túi mật co bóp và chuyển dịch mật trong túi mật vào tá tràng.

Vai trò của dịch mật là tiêu hóa chất béo, giúp hấp thụ các vitamin tan trong dầu như A,D,E,K; kích thích tăng tiết và hoạt hóa dịch tụy, dịch ruột; tạo môi trường kiềm ở ruột, kích thích nhu động ruột, ức chế hoạt động của vi khuẩn lên men thối. Ngoài chức năng tiêu hóa, mật còn giúp loại bỏ bilirubin-sản phẩm thoái hóa của Hemoglobin trong hồng cầu. Bình thường môn vị (phần cuối dạ dày) là van một chiều không cho các chất từ tá tràng trào ngược lên dạ dày, nhưng vì một lý do nào đó van môn vị đóng không kín dẫn tới dịch mật trào ngược lên dạ dày rồi từ đó trào ngược lên thực quản nếu van tâm vị mở.

Bệnh trào ngược dịch mật có nguy hiểm không? Cách điều trị hiệu quả?

Nói tóm lại, dịch mật là chất lỏng, hơi nhầy, màu xanh – vàng, được sản xuất tại gan và dự trữ trong túi mật. Dịch mật sẽ được đổ vào phần đầu ruột non để tham gia chức năng tiêu hóa với những vai trò như sau: Giúp tiêu hóa chất béo và vitamin tan trong dầu (A, D,K,E) Kích thích tăng tiết các men tiêu hoá của dịch tuỵ và dịch ruột, đồng thời hoạt hoá chúng. Tạo môi trường kiềm ở ruột, kích thích nhu động ruột, ức chế hoạt động của vi khuẩn lên men thối ở phần trên ruột non. Ngoài chức năng tiêu hoá, mật còn loại bỏ các sản phẩm thoái hoá của hemoglobin (một chất trong tế bào hồng cầu) là bilirubin, tạo nên màu sắc của mật.

Nguyên nhân gây bệnh trào ngược dịch mật

Khi van môn vị bị tổn thương, đóng không kín làm dịch mật trào ngược lên dạ dày làm tổn thương niêm mạc dạ dày. Nếu người bệnh cũng bị trào ngược dạ dày thực quản thì dịch mật có dịch vị sẽ trào ngược lên thực quản có thể lan lên vùng họng và thanh quản. Những trường hợp gây ra hiện tượng trào ngược dịch mật như trên là:

– Biến chứng sau phẫu thuật cắt dạ dày: Sau khi phẫu thuật cắt dạ dày hoạt động đóng mở van môn vị bị ảnh hưởng, gây hiện tượng trào ngươc dịch mật và acid.

– Loét dạ dày tá tràng: Tổn thương ở dạ dày làm trương lực cơ của van môn vị yếu đi, dẫn đến trào ngược dịch mật. Thức ăn ứ đọng lâu trong dạ dày cũng có thể làm tăng áp lực lên cơ thắt dưới thực quản, khiến dịch mật có trong dịch dạ dày trào ngược lên thực quản.

– Phẫu thuật túi mật: Trào ngược dịch mật gia tăng trào ở những người đã phẫu thuật cắt bỏ túi mật, ví dụ như viêm túi mật cấp tính, sỏi túi mật, viêm teo túi mật, u túi mật. Tuy nhiên nguyên nhân này vẫn chưa được giải thích cụ thể.

Triệu chứng bệnh trào ngược dịch mật

Đau bụng thượng vị là triệu chứng hay gặp, đau tức hay từng cơn; cảm giác nóng rát cồn cào vùng ngực, bụng trên. Ợ nóng, đắng miệng, Nôn ra chất lỏng xanh vàng, đắng họng (đây là dấu hiệu quan trọng nhất gợi ý chẩn đoán trào ngược dịch mật), Ho khan khàn giọng do dịch mật trào lên thực quản, Đầy bụng, chậm tiêu, giảm cân.

Nội soi dạ dày tá tràng là biện pháp quan trọng để chẩn đoán trào ngược dịch mật. Nên gây mê nội soi vì lúc đó co bóp dạ dày, đóng mở môn vị, tâm vị ít chủ động hơn từ người bệnh. Qua nội soi có thể nhìn thấy hình ảnh trực tiếp dịch mật từ tá tràng trào qua lỗ môn vị, thấy dịch mật đọng từng đám ở các nếp niêm mạc thân vị, phình vị. Ngoài ra ta có thể phát hiện các tổn thương của dạ dày, thực quản. Tuy nhiên nội soi chỉ phát hiện được dịch mật trào lên tại thời điểm soi nên vẫn còn có hạn chế.

Cách điều trị bệnh trào ngược dịch mật

Trào ngược dịch mật dạ dày nếu không điều trị có thể gây biến chứng trào ngược thực quản dạ dày,viêm loét và ung thư thực quản. Do đó cần tư vấn cho người bệnh nhận thức rõ về mức độ nguy hiểm của căn bệnh này.

Thuốc chữa bệnh viêm dạ dày trào ngược dịch mật

Nhóm thuốc có cơ chế làm giảm hoặc loại bỏ mật: như Questran và Colestid, cisaprid trong đó thuốc Cisaprid được dùng để chữa bệnh cho trẻ em, tuy vậy chúng vẫn có những tác dụng phụ nhất định nên rất cần cẩn thận khi sử dụng. Dùng ursodeoxycholíc acid làm giảm triệu chứng đau bụng,buồn nôn và nôn dịch mật đang được bàn luận thêm.

Điều trị bằng thuốc ức chế bơm proton: tuy không được sự ung hộ hoàn toàn của các bác sĩ trên thế giới tuy vậy phương pháp này vẫn được tiến hành điều trị trào ngược dịch mật cho bệnh nhân. Phía phản đối cách chữa này cho rằng thuốc ức chế bơm proton có thể hạn chế lượng axit tiết ra nhưng lại gia tăng tình tràng trào ngược dịch vị.

Biện pháp điều trị bệnh viêm dạ dày trào ngược dịch vị bằng phẫu thuật

Phương pháp antireflux: với mục đích khắc phục khả năng co thắt của cơ vòng thực quản. Cơ vòng thắt chặt thì axit cũng như dịch mật không thể trào ngược lên trên. Một phần của dạ dày, nằm gần ngay thực quản sẽ được gói lại và khâu vòng quanh cơ thắt thực quản.

Phương pháp Roux-en-Y: phương pháp này không đảm bảo xử lý được bệnh, khả năng bệnh nhân chữa được chữa được chứng trào ngược dịch mật với biện pháp phẫu thuật này là 50-90%. Bác sĩ tiến hành dẫn ống mật nối chung với hỗng tràng. Điều này có nghĩa là lượng dịch mật sẽ được chuyển đến hỗng trang thay vì đổ trực tiếp và tá tràng như trước.

Cách phòng ngừa bệnh trào ngược dịch mật

– Thay đổi chế độ ăn uống: Chia nhỏ bữa ăn để giảm áp lực cơ vòng thực quản dưới và van môn vị. Sau khi ăn, bệnh nhân không được nằm ngay mà phải chờ tiêu hóa hết thức ăn (khoảng 2-3 giờ). Tránh sử dụng các loại thực phẩm làm tăng trào ngược acid và trào ngược dịch mật như: đồ ăn giàu chất béo, cà phê, giấm, hạt tiêu, sôcôla, cam quýt, đồ uống có ga,…

– Hạn chế hoặc tránh uống rượu: Do rượu kích thích thực quản và làm tăng trương lực cơ thắt thực quản dưới, nguyên nhân gây trào ngược axit.

– Bỏ hút thuốc: Khi hút thuốc lá, lượng khói thuốc sẽ đưa vào cơ thể một lượng nicotin. Chất nicotin này làm tăng tiết các yếu tố tấn công: HCL, pepsin và làm hạn chế yếu tố bảo vệ: Prostaglandin – chất có vai trò bảo vệ và phục hồi niêm mạc, thu hẹp các mạch máu dạ dày, từ đó dẫn tới tổn thương lớp bảo vệ này. Ngoài ra, thuốc lá còn làm khô miệng, giảm tiết nước bọt, dẫn tới tác dụng trung hòa dịch vị trào ngược lên thực quản của nước bọt giảm, hiện tượng đau rát khó chịu của bệnh nhân tăng lên.

– Thư giãn tinh thần: Vì khi bệnh nhân bị stress kéo dài dẫn tới mất cân bằng yếu tố tấn công (HCL, pepsin) và yếu tố bảo vệ (chất nhầy), khiến cho niêm mạc dạ dày bị tổn thương, ảnh hưởng tới chức năng co bóp và tiêu hóa thức ăn. Quá trình làm rỗng dạ dày bị chậm, áp lực lên cơ thắt dưới thực quản tăng, lâu dần gây ra hiện tượng trào ngược.

– Lựa chọn một chiếc giường nghiêng: Khi van tâm vị và môn vị yếu, hiện tượng trào ngược rất dễ xảy ra. Việc nâng cao đầu giường khoảng 15-20cm có thể ngăn chặn các triệu chứng trào ngược. Đó là do trọng lực sẽ hỗ trợ trong việc ngăn chặn mật chảy trào ngược lên dạ dày, thực quản.

– Giảm cân: Khi giảm cân, lượng chất béo ép vào dạ dày và ruột non sẽ giảm đi, hiên tượng trào ngược dịch mật và axit sẽ giảm xuống.